معرفی ویلیام باتلر ییتس به همراه ترجمه و تحلیل شعری از وی

 

نوع مطلب :مطالب مفید درسی و مقالات ،

معرفی ویلیام باتلر ییتس

به همراه ترجمه و تحلیل شعری از وی

به قلم علی ثباتی

معرفی شاعر :

ویلیام باتلر ییتس (1865-1939) شاعر ایرلندی ، از بنیان گذاران شعر مدرن انگلیسی ، نمایشنامه نویس ، از سردمداران جنبش فرهنگی – ادبی و وطن خواهانه ی احیای ایرلندی (Irish Renaissance) و نیز برنده ی نوبل ادبی سال 1923 ، نامی است که در ایران در مقایسه با سایر چهره های مطرح شعر مدرن ناشناخته مانده است.

 

او نیز چون  تی. اس. الیوت و عذرا پاوند داعی شکلی از مدرنیسم ادبی بود که با نظر به مؤلفه هایی ویژه بازشناخته می شود همچون :  پرداختن به افسانه های بومی ، اساطیر و بازبینی اساطیر ، تنوع و تکثر لحن و سبک نگارش شعر ، سرداندیشی و تشکیک در اعتبار و ارزش فرهنگ معاصر جوامع مدرن ، توجه به آیین های درونگرایی همچون بودیسم ، ایجاد پیوند و رابطه ای دیالکتیک میان تاریخ گذشته ی اروپا و مسائل معاصر و نیز بنیان نهادن نظامی نمادین و منحصر از طریق خلق هنرورانه ی نمادهای پیچیده و تقریبا ً شخصی (private symbols).

 

 در ترجمه ی این شعر سعی تمام کرده ام که به مقوله ی نسبتا ً نا متعین اما محسوس  ِ "لحن" وفادار باشم و فضای فاخر ، پیامبرگونه و اُخرت گرایانه ی شعر را نیز به شکلی کمابیش وفادارانه انعکاس بدهم. تحلیلی به نسبت کوتاه نیز در ابتدای مطلب طرح می شود تا برای خواننده امکان بررسیدن شعر با مؤانست بیشتری فراهم آید.

 

 از این شاعر به جز دو سه نمونه ترجمه در کتاب "از شکسپیر تا الیوت" به ترجمه ی آقای سعید سعیدپور و اشعاری پراکنده در مجله های ادبی ئی همچون گلستانه  اثری با فارسی برگردانده نشده است. تصادفا ً در تمام ترجمه های یاد شده  برگردان فارسی همین شعر به چشم می خورد که به نظر من پرداخت و حاصل نهایی آن به نحوی بایستنی ارزش این شعر را جلوگر نمی کند.

 

تحلیل ِ شعر:

آغازه ی  شعر ما را با چالشی مواجه می نماید که خود هزار توی ادامه ی شعر را به مفهومی تازه می رساند . مبتنی بر تلقی خود ییتس از تاریخ ، بدان شکل که در کتاب عرفانی- پیامبر گونه ی وی با عنوان " یک بصیرت" (A Vision) نیز مطرح گردیده ، عبارت نخستین شعر دلالت بر حرکتی مارپیچ می کند که در مسیر پرواز شاهینی ترسیم شده است ؛ این تصویر برآمده از تلقی ویلیام باتلر ییتس از مقوله ی تاریخ است. وی برای تاریخ قائل به حرکتی خطی و متکامل نیست ، به آن شکلی که برای مثال مارکسیسم کلاسیک به آن باور دارد؛ در عوض ، وی تاریخ را به مثابه ی پویشی دَوَرانی می انگارد که در نقاطی خاص اکنون آن با گذشته اش تلاقی پیدا می کند و خود را تکرار می کند و ، به زعم او ، به همین سبب است که حوادث و وقایع  امکان آن را می یابند که در خلال زمان به هیئتی متفاوت مجددا ً ظهور کنند.

 

راوی شعر ، که با تأسی به لحنی پیامبرگونه (prophetic) و اخرت گرایانه (apocalyptic)جهان را در انتهای هزاره ی دوم میلادی مورد بازنگری قرار می دهد ، تاریخ را در کلیت آن به دیده ی نومیدی و تردید می نگرد و داعیه ی آن را عرضه می دارد که از نابودی قریب الوقوع آدمیان و جهانشان خبر یافته است ؛ وی با مطرح نمودن عبارتی چون "روح جهان" یا  (spritus mundi) و همچنین با ارائه ی تلمیحاتی به اسفینکس (sphinx) یا ابوالهول – بخصوص در اساطیر یونانی و نه مصری – و همچنین زادگاه مسیح ، فضای مورد نظر خود را خلق می کند.

 

وی از یک سوی ، مقوله ی رستاخیز و بازگشت مسیح را مطرح می کند و ، از دیگر سو ، با ارائه ی همانی ئی میان مسیح و اسطوره ی اسفینکس  یونانی - که با تعبیراتی و توصیفاتی ماهرانه همچون موجود مهیبی سنگین گذر و دهشت بار که برهوتی را طی می کند توصیف شده است - ایمان مسیحی را نه در حکم امری آرامش بخش و شامل آمرزندگی بل به شکل تصویری رعب آور و نیستی گستر می نگرد که جهان را فرو خواهد گرفت. این تناقض بنیادی در نگاه به دین مسیحیت و اضطراب و دهشتی که تنها حاصل راستین ایمان در عصر مدرن توانند بود در سایر اشعار ابتدای قرن بیستم نیز به جشم می خورد. برای نمونه ، تی . اس. الوت در شعر "پیر مرد خُرد" مسیح را چون ببری تصویر می کند به نابودی و بلعیدن جهان و به قصد پایان دادن به تاریخ انحطاط آدمی از نو ظهور خواهد کرد. همانگونه که مراد فرهادپور در نقد اریش هلر در مقاله ی "تناقضات مدرنیسم" مطرح می کند :

 

" تجارب معماگونه ی هنرمندانی چون کافکا ، الیوت و بکت را باید هم بسته و هم تای منطقی معماهای زندگی مدرن دانست ، معماهایی  که به یک اندازه جذاب و خوفناک اند. خصلی معماگونه ی این تجارب هنری در واقع از ماهیت ذاتی آن ها به منزله ی آثار هنر مدرن ناشی می شود. " (فرهادپور: کتاب شاعران)

 

به هر حال ، رویکرد راوی شعر به این زایش و بازگشت دگرباره نیز از این دست و در نتیجه متناقض نما است. شکست و ویرانی چون امری مسلم و رو در وقوع پذیرفته می شود و همین پذیرفتن شکست و درافکندگی اضطراب آمیز است که جغرافیای هنرمند مدرن را متشخصانه ترسیم و تعیین می کند. همانگونه که در ادامه ی مطلب شرح خواهم داد ، مواجهه ی کنایی با ارزش ها و زدودن تعیّن از پیرامون مقولات مطرح در زندگی مدرن نیز شیوه و شگردی است که در لحن و نگاه راوی شعر به عنوان یکی دیگر از مؤلفه های عمده ی شعر مدرنیستی به چشم می آید.

 

به هر روی ، این تناقض بنیادی با ارجائات و تلمیحات ظریفی که ییتس در این شعر به کاربرده است آینده ی جهان قرن بیستم را به شکلی قابل تأمل پیش بینی می کند. بسیار نزدیک است آنچه ییتس در باره ی این بازگشت همه نفرین و نفرت مسیح می گوید و آنچه فی الواقع در طی دو جنگ جهانی اتفاق می افتد. نیکان همه از ر چه نیکوی است تهی شده و صلابت دژکرداران و متخاصمان و ستیزندگان افزون و افزون تر می شود؛ درست به آن سان که ایدئولوژی های مسلط این قرن گسترش یافتند و جهان را تا افق های تیره ی نابودی برکشاندند.

 

شعر با پرواز مارپیچ شاهینی از بر شاهین بان (بازبان) آغاز می شود و در انتها به میلاد دگرباره ی مسیح می انجامد. ، زمان حرکتی مارپیچ یا حلقوی دارد و در نهایت ابوالهول یا اسفینکس به جای مسیح به عرصه ی ظهور می رسد و آدمیان را با آزمونی دوباره می سنجد. مفهوم آزمودن مربوط به اسطوره ی اسفینکس است که بر مردمان ظاهر می شد و پرسشی معماگونه را طرح می نمود و چنانچه شخص نمی توانست از ارائه ی پاسخ درست به در آید وی را نابود می کرد.

 

لحن شعر به نحوی استادانه پرداخته  شده است و تیز هوشانه کنایه آمیز گشته است. به راستی نمی توان گفت که ظهور تندیسه ی اسفینکس یا ابوالهول منجر به نابودی تاریخ و آدمیت می شود یا اینکه فرازی تازه از تاریخ را رقم می زند.  "باز" یا "شاهین" که در آغاز شعر با حرکتی مارپیچ از مرکز خود و نیز از راهبر خود - یعنی بازبان - دور می شود ، دیگر ندای وی را در نمی یابد و فاصله ای بیش و بیش تر می گیرد. گویی این تاریخ است که چرخ زنان از مبدأ خویش فاصله می گیرد.  پس از آن سلسله ای ازتصاویر درشعر گنجانده می شوند که دلالت بر نابودی تمام نیکی ها و نیک خواهان دارند و نیز بدی و بد کارگان به نوعی جای اینان را می گیرند.

 

راوی شعر با دیدگانی که از صحرای سوزان و منظر "روح جهان" یا جهان اخرای مسیحیت مکدر شده است ، پیکر عظیم هولناک و کاهل پوی  ِ این اسطوره ی مصری را نظاره می کند. بدین منوال؛ شعر ، مسیح و افسانه ی میلاد وی را با میلاد و بازآیی این اسطوره ی کهن یکی می کند و از این طریق تاریخ را با فرازی نوین مواجه می کند . به علاوه ، تلفیق این دو شخصیت اسطوره ای و مذهبی جنبه ای کنایه آمیز و نافیانه نیز دارد و به نوعی به مخاطب شعر گوشزد می کند که باید دست از هر امید و دل از هر ایمانی فروشود.  

 

پس از این نیز با مطرح نمودن زادگاه مسیح - اورشلیم - هزاره ی دوم میلادی را رو به پایان می خواند و با عباراتی اسطوره محور چون گهواره ی به خشم افتاده و بیست قرن خواب سنگ آسا - زایش خدایان رعب آور و تازه را نوید می دهد .

 

در انتهای شعر، از مدرنیت و مردمی که می روند تا ویرانی های جنگی جهانی دوم را از سر بگذرانند دعوت می شوند که این نابودی  ِ اساطیری و مخیل را نظاره گر باشند ، اسفینکس که چونان چون آمیزه ای از شیر و انسان مُجسم شده است به مسیح مُبدل شده و با معما های لاینحل ی که طرح می افکند آدمیان را به نابودی می کشاند.

 

برای درکی عمیقتراز این شعر حتما ً یابد کتاب ِ "یک بصیرت" نوشته ی همین شاعر را به دقت مطالعه کرد.

 

متن شعر و ترجمه ی آن :

رجعت ثانی

شعری از ویلیام باتلر ییتس

 

چرخ زنان با سیری فزاینده چو گردباد

باز بانگ باز بان را در نمی یابد

فرو می شکند هر چیز

چرا کش کانون استواری فراهم نیست

دریچهء آشوب است گشوده بر جهان

و خون موجی تیره رها شده است و جای جای

ضیافت پاک سرشتی را غرقه می کند

هر آنکو می بود به آیین ز ِ آیین تهی است

با صلابتی سودایی اما

در افزوده می شود ناپاکی

مکاشفه ای در پیش است بی گمان

زودا که رجعت ثانی در وجود آید

رجعت ثانی که نجوایش حتی دشخوار می نماید

زیرا که نقش گران  ِ گوهر گیتی

گنگ همی گرداند دیدگانم را

به میان ریگهای بیابان اندر

تندیسه ای با پیکر شیر و سر انسان

و نگاهی مرده روح و بی شفقت مانندهء خورشید

سُرین های بی شتابش را حرکت می دهد

پرندگان ِ به وهم افتادهء دشت را

سایه های پیچان می آکند گرداگرد او

ظلمت فرو می چکد دگر بار

اینک اما نیک می دانم

که بیست قرن قیلولهء محجر

از کابوس در گهواره ای جنبان برآشفتست

عجبا عفریتی مخوف که گاهش فرا ز آید

تا دگر ره زاده شود

قامت کشان و خمیده می نهد گام جانب بیت الحم؟

"The Second Coming"

By William Butler Yeats

Translator : Ali Sobati

 

Turning and turning in the widening gyre
The falcon cannot hear the falconer;
Things fall apart; the centre cannot hold;
Mere anarchy is loosed upon the world,
The blood-dimmed tide is loosed, and everywhere
The ceremony of innocence is drowned;
The best lack all conviction, while the worst
Are full of passionate intensity.
Surely some revelation is at hand;
Surely the Second Coming is at hand.
The Second Coming! Hardly are those words out
When a vast image out of Spritus Mundi
Troubles my sight: somewhere in the sands of the desert
A shape with lion body and the head of a man,
A gaze blank and pitiless as the sun,
Is moving its slow thighs, while all about it
Reel shadows of the indignant desert birds.
The darkness drops again; but now I know
That twenty centuries of stony sleep
were vexed to nightmare by a rocking cradle,
And what rough beast, its hour come round at last,
Slouches towards Bethlehem to be born?





کانال تلگرامی من پنجشنبه 10 تیر 1395
چند ضرب المثل انگلیسی چهارشنبه 5 مهر 1391
نمونه هایی از گفتگوهای تجاری (بخش دوم) چهارشنبه 5 مهر 1391
نمونه هایی از گفتگوهای تجاری (بخش اول) چهارشنبه 5 مهر 1391
اندرزهای شکسپیر برای لذت از زندگی دوشنبه 27 شهریور 1391
چند اصطلاح در بر دارنده ی نام های حیوانات به صورت تست های چند گزینه ای شنبه 21 مرداد 1391
برخی لغات انگلیسی که ریشه فارسی دارند. چهارشنبه 13 مهر 1390
تقویت مهارت خواندن و درک مفاهیم جمعه 18 شهریور 1390
نمونه سوال: شعر ساده دوشنبه 13 تیر 1390
Beauty شنبه 11 تیر 1390
Paradox of Our Times شنبه 11 تیر 1390
مقاله: معیارهای ترجمه متون دینی شنبه 11 تیر 1390
پیشنهادهایی در ترجمه نوشته های علمی و تحقیقی (بخش دوم) شنبه 11 تیر 1390
پیشنهادهایی در ترجمه نوشته های علمی و تحقیقی (بخش اول) شنبه 11 تیر 1390
مقاله: پست مدرنیسـم و فرآینـد جهـانی شدن شنبه 11 تیر 1390
معرفی کتاب برای listening جمعه 3 تیر 1390
معرفی کتاب برای یادگیری grammar جمعه 3 تیر 1390
ده سوالی که خداوند از شما نمی پرسد... دوشنبه 30 خرداد 1390
چگونه انگلیسی بنویسیم شنبه 28 خرداد 1390
نمونه سوال اصول و روش ترجمه جمعه 20 خرداد 1390
روش تشخیص main idea چهارشنبه 18 خرداد 1390
چگونه مهارت درک مطلب را بهبود بخشیم. چهارشنبه 18 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی ( بخش سیزدهم) دوشنبه 9 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی ( بخش دوازدهم) دوشنبه 9 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش یازدهم) دوشنبه 9 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش دهم) سه شنبه 3 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش نهم) سه شنبه 3 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش هشتم) سه شنبه 3 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش هفتم) سه شنبه 3 خرداد 1390
آموزش ابتدایی زبان انگلیسی (بخش ششم) سه شنبه 3 خرداد 1390
لیست آخرین پستها
 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic